Mae astudiaeth newydd gan Iechyd Cyhoeddus Cymru, Prifysgol Bangor a Phrifysgol John Moores Lerpwl wedi dangos sut mae cam-drin, trafferthion ariannol ac unigrwydd ac ynysigrwydd cymdeithasol yn ddiweddarach mewn bywyd yn cynyddu risgiau pobl o iechyd gwael. 

Holodd yr astudiaeth dros fil o oedolion 60 oed a hŷn sy’n byw mewn aelwydydd ledled Cymru. Canfu’r arolwg oedd yn edrych ar brofiadau pobl ar ôl iddynt gyrraedd 60 oed:

• Bod 12.5 y cant o gyfranogwyr wedi dioddef camdriniaeth.
• Bod 19.0 y cant o gyfranogwyr wedi cael trafferthion ariannol.
• Bod 20.7 y cant o’r cyfranogwyr wedi teimlo’n unig neu’n ynysig yn gymdeithasol.

Roedd pobl a adroddodd am un o’r profiadau hyn hefyd yn fwy tebygol o adrodd am brofiadau niweidiol eraill, a oedd hefyd yn cynnwys teimlo dan bwysau oherwydd cyfrifoldebau gofalu a methu â chael mynediad at ofal iechyd neu ofal cymdeithasol. Er enghraifft, nododd 42.6 y cant o’r rhai a oedd wedi dioddef camdriniaeth eu bod hefyd wedi teimlo’n unig neu’n ynysig yn gymdeithasol o’i gymharu â 17.6 y cant o’r rhai nad oeddent wedi dioddef camdriniaeth. 
Mesurodd yr astudiaeth ddeg canlyniad iechyd gwaeth. Roedd pob un o’r canlynol – camdriniaeth, trafferthion ariannol, unigrwydd ac ynysigrwydd cymdeithasol – yn cynyddu risgiau pobl o ran y rhan fwyaf o’r canlyniadau iechyd gwaeth hyn. Er enghraifft:

• Roedd y rhai a oedd wedi dioddef camdriniaeth fwy na dwywaith yn fwy tebygol i ysmygu tybaco na’r rhai nad oeddent, a thros bedair gwaith yn fwy tebygol o fod wedi cael meddyliau hunanladdol neu wedi hunan-niweidio. 
• Roedd y rhai a oedd wedi cael trafferthion ariannol dros ddwywaith yn fwy tebygol o gael boddhad bywyd isel na’r rhai nad oeddent wedi cael trafferthion ariannol a phedair gwaith yn fwy tebygol o nodi hunan-esgeulustod. 
• Roedd y rhai a oedd wedi teimlo’n unig neu’n ynysig yn gymdeithasol ddwywaith yn fwy tebygol na’r rhai nad oeddent wedi teimlo’n unig o raddio iechyd eu hunain yn wael neu wael iawn, a mwy na phedair gwaith yn fwy tebygol o gael llesiant meddyliol isel.

Myw o wybodaeth